Dit verborgen kleurenspektakel in Garderen zie je normaal nooit
GARDEREN - Een paddenstoel die felgeel oplicht, een varen die ineens rood kleurt en zelfs slakken die blauw of groen worden. Wie met een uv-lamp de natuur in gaat, ontdekt een compleet andere wereld. Frank Huisman is gefascineerd door dit verschijnsel, dat biofluorescentie heet. Nu het herfst is, kun je de mooiste fluorescerende paddenstoelen vinden. Op 24 oktober is de Nacht van de Nacht, waarbij aandacht wordt geschonken aan natuur in het donker. Daarom geeft Huisman een speciaal kijkje in een donker Veluws bos, dat 's nachts de mooiste kleuren laat zien.
Met zijn uv-lamp schijnt Huisman op een omgevallen boom. Daar groeien gewone zwavelkoppen, een paddenstoel die veel voorkomt in Nederland. Maar zodra het uv-licht erop valt, gebeurt er iets bijzonders. De paddenstoelen lichten fel op. "Moet je eens kijken. Wat een felle kleuren!", vertelt hij aan Omroep Gelderland.
Het is precies wat Huisman zo mooi vindt aan zijn zoektocht. "Wat ik er zo gaaf aan vind, is dat je denkt dat alles al ontdekt is in de natuur. Maar als je met een uv-lamp op pad gaat, opent er een jongensboek. Er begint een groot avontuur omdat je allemaal dingen ziet die je nog nooit gezien hebt."
Wat is biofluorescentie?
Biofluorescentie is het verschijnsel waarbij levende organismen ultraviolet licht opnemen en vervolgens licht in een andere, voor mensen zichtbare kleur uitstralen. Daardoor kunnen planten, paddenstoelen en dieren onder een uv-lamp ineens heel andere kleuren krijgen.
Bij sommige paddenstoelen komt dat door pigmenten die bescherming bieden tegen zonlicht, legt Huisman uit. Die pigmenten nemen het uv-licht op en stralen zichtbaar licht uit. Zo kan een gewone zwavelkop felgeel oplichten, terwijl een brandnetel of varen juist een rode kleur krijgt.
Het blijft niet bij planten en paddenstoelen. Ook slakken kunnen prachtig oplichten. Sterker nog, het zijn de favoriete dieren van Huisman om met zijn lamp te bekijken. "De meeste mensen hebben daar een hekel aan omdat ze hun plantjes opeten", vertelt hij. Maar onder uv-licht kunnen de normaal bruine en slijmerige dieren ineens blauw, groen of geel oplichten.
Een sprookjeswereld
Voor Huisman is iedere tocht een verrassing. Paddenstoelen, korstmossen, bloemen en andere organismen kunnen allemaal anders reageren op het licht. Van tevoren weet hij nooit precies wat hij zal aantreffen. Dat maakt een wandeling door het donkere bos volgens hem zo bijzonder. "Dan lijkt het net alsof je een sprookjeswereld instapt."
Maar zijn fascinatie gaat verder dan alleen de mooie kleuren. Huisman heeft van zijn zoektocht een project gemaakt. Onder de naam Biofluorescence in the Netherlands verzamelt hij foto's en gegevens van fluorescerende soorten. Daarbij legt hij ook vast onder welke omstandigheden hij ze heeft gevonden en welke apparatuur hij heeft gebruikt.
Inmiddels heeft hij meer dan 180 soorten in zijn verzameling opgenomen. Met zijn project hoopt hij wetenschappers, biologen en onderzoekers enthousiast te maken om meer onderzoek te doen naar biofluorescentie. Volgens Huisman is er namelijk nog relatief weinig over bekend.
Niet zomaar 's nachts het bos in
Wie na het zien van de bijzondere kleuren zelf met een uv-lamp op pad wil, moet wel opletten. In veel natuurgebieden mag je na zonsondergang niet meer komen.
Huisman heeft daarom speciaal toestemming gekregen om in het donker op de Veluwe rond te lopen. "Ik heb toestemming gekregen van de terreinbeheerder om hier te mogen lopen in het donker. Dat mag normaal niet en daar ben ik erg blij mee, want daar kan ik mooi mijn ding doen."
Help mee
Maar ook zonder toestemming om 's nachts het bos in te gaan, kun je zelf op ontdekkingstocht. Volgens Huisman hoef je daarvoor niet eens ver van huis. Zodra in de herfst de eerste paddenstoelen verschijnen, kun je met een uv-lamp op zoek naar bijzondere kleuren in het groen van je eigen wijk of in een stadspark.
Daarbij is het wel belangrijk om te controleren of je er na zonsondergang mag komen. Sommige parken hebben namelijk ook sluitingstijden.
Wil je zelf op zoek gaan naar fluorescerende soorten en meehelpen in Franks biofluorescentieproject? Dan kun je je waarnemingen doorgeven op de site van iNaturalist. Die vind je hier.
💬 Mail ons!
Heb jij een tip of opmerking? Mail naar de redactie: [email protected] of bel 0341-798 298
